گاه شمار مازنی

در گاه شمار مازندراني كه به نام " فرس قديم " شناخته مي شود، سال 365 روز دارد و آن دوازده ماه و سي روز است و پنج روز به نام " پيتك " يا " پتك " اين سال، 6 ساعت كسري كمتر از يك سال خورسيدي دارد و از اين رو ماه هاي آن گردان است و جاي هر ماهش با گذشت 128 سال يك ماه پيشتر مي افتد. مازندراني ها سال اين گاهشماري را از " اركه ما " ( آذرماه‌ ) آغاز و به " اونما " ( آبان ماه ) ختم مي كنند. پنج روز "پيتك" را هم به پايان "اونما" مي افزايند و هر يك از ماهها را به ترتيب زير چنين مي خوانند‌:

اركما ( آذرماه ) دما يا ديما ( دي ماه)  وهمن ما ( بهمن ماه ) نوروز ما يا نرزما يا عيدما ( اسفندماه ) سيوما يا فردين ما ( فروردين ماه ) كرچ ما يا كَ رچ ما (ارديبهشت ماه ) هرما (خرداد ماه ) تيرما (تير ماه ) مردال ما يا ملارما ( مرداد ماه ) شرويرما يا شروين ما ( شهريور ماه ) ميرما ( مهر ماه )  اونما ( آبان ماه ).

نظير اين گاه شماري را " امير تيمور قاجار " در زمان محمد شاه قاجار ، در كتاب " نصاب طبري " زير عنوان " اسامي ماههاي فرس " چنين ياد كرده است :

سيوماه و كرچ و هره ماه تير دگر هست مردال و شروين مير چه اونه ماه  و اركه ماه است و دي  ز پي وهمن و هست نوروز اخير پتك را ...........

"این مطلب ادامه دارد"